Afvallen met medicatie of maagverkleining?

Medicatie is voor veel mensen een eerste stap: zonder operatie en met begeleiding van een arts. Een maagverkleining geeft gemiddeld meer gewichtsverlies, maar is een grote ingreep die alleen bij een hoger BMI in aanmerking komt. In deze blog lees je hoe beide behandelingen werken, wat de resultaten en risico's zijn, wat ze kosten en hoe je kiest.

Hoe werkt afvallen met medicatie?

Afslankmedicatie zoals Wegovy en Mounjaro bootst darmhormonen na die je hersenen vertellen dat je vol zit. Je hebt minder honger, bent sneller verzadigd en je maag leegt zich langzamer. Daardoor eet je vanzelf minder, zonder dat je constant tegen je eetlust in hoeft te vechten.

De meest gebruikte middelen zijn: • Mounjaro (tirzepatide): één injectie per week, werkt op de hormonen GIP en GLP-1. In de SURMOUNT-1-studie verloren deelnemers op de hoogste dosis (15 mg) gemiddeld 20,9% van hun gewicht na 72 weken. • Wegovy (semaglutide): één injectie per week, werkt op GLP-1. In de STEP-1-studie gemiddeld 14,9% gewichtsverlies na 68 weken. • Saxenda (liraglutide): één injectie per dag, werkt op GLP-1. In de SCALE-studie gemiddeld 8,0% gewichtsverlies na 56 weken.

De dosis wordt in een paar maanden langzaam opgebouwd, zodat je lichaam kan wennen. Medicatie werkt zolang je het gebruikt: wie stopt, komt vaak een groot deel van het gewicht weer aan. Daarom hoort er altijd begeleiding bij op het gebied van voeding, beweging en leefstijl, en een plan voor de periode na de medicatie. Meer over de werking lees je in onze blog wat is tirzepatide?

Hoe werkt een maagverkleining?

Bij een maagverkleining (bariatrische chirurgie) maakt een chirurg je maag via een kijkoperatie blijvend kleiner. Je kunt daarna alleen nog kleine porties eten, en de operatie verandert ook de hormonen die honger en verzadiging regelen. In Nederland zijn dit de twee meest uitgevoerde operaties:

• Gastric sleeve: ongeveer twee derde van de maag wordt verwijderd. Wat overblijft is een smalle buis, waardoor je minder kunt eten. Valt iemand te weinig af, dan kan een sleeve later worden omgezet in een gastric bypass.
• Gastric bypass: er wordt een klein maagzakje gemaakt dat direct wordt aangesloten op de dunne darm. Je kunt minder eten én je lichaam neemt minder voedingsstoffen op. Refluxklachten verbeteren na een bypass vaak, terwijl ze na een sleeve vaak verergeren. Beide operaties zijn kijkoperaties; meestal mag je na een dag naar huis. De operatie is wel onderdeel van een langer traject: vooraf volg je een voorbereidend behandelprogramma in het ziekenhuis, en daarna wordt levenslang een dagelijkse multivitamine geadviseerd, omdat tekorten aan vitamines en mineralen vaak voorkomen.

Hoeveel val je af? Resultaten vergeleken

Een maagverkleining geeft gemiddeld het meeste gewichtsverlies. In een Nederlandse studie met gegevens uit de verplichte landelijke registratie van alle maagoperaties (DATO) verloren volwassenen van 35 tot 55 jaar drie jaar na een gastric bypass gemiddeld 31,2% van hun gewicht, en drie jaar na een gastric sleeve 26,2%.

Deze cijfers komen uit verschillende studies, met verschillende deelnemers en meetmomenten. Ze zijn daarom niet één-op-één met elkaar te vergelijken. Hoeveel jij afvalt, hangt af van je startgewicht, je gezondheid en je eet- en leefpatroon. Bij beide routes kan gewicht terugkomen. Volgens de literatuur valt ongeveer een kwart van de mensen na een gastric bypass op de lange termijn onvoldoende af of komt weer aan. Bij medicatie hangt het resultaat sterk af van doorgebruik: in de SURMOUNT-4-studie kwamen mensen die na 36 weken met tirzepatide stopten, in het jaar daarna gemiddeld 14% weer aan, terwijl wie doorging nog eens 5,5% afviel.

Voor wie is welke behandeling bedoeld?

Het grootste verschil zit in je BMI. Medicatie kan al vanaf een BMI van 27 met gewichtsgerelateerde klachten; voor een maagverkleining is dat 35 of hoger. Afvallen met medicatie kan worden voorgeschreven bij:

• een BMI van 30 of hoger (obesitas), of
• een BMI van 27 tot 30 met minstens één gewichtsgerelateerde aandoening, zoals hoge bloeddruk, diabetes type 2, een verhoogd cholesterol of slaapapneu. Een maagverkleining komt in Nederland in aanmerking bij:
• een BMI van 40 of hoger, of
• een BMI van 35 of hoger met een aandoening die door het overgewicht verergert, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk, slaapapneu of ernstige gewrichtsklachten.

Sinds juni 2026 wordt een maagverkleining ook vergoed voor een kleine groep jongeren van 13 tot 18 jaar met ernstige obesitas, als intensieve leefstijlbegeleiding niet voldoende helpt. Met een BMI onder de 35 voldoe je dus niet aan de voorwaarden voor een vergoede maagverkleining; medicatie is dan de medische behandeloptie. Vanaf een BMI van 35 met een gewichtsgerelateerde aandoening, of vanaf 40, zijn beide routes mogelijk.

Risico's en bijwerkingen

Medicatie geeft vooral tijdelijke maag-darmklachten; een maagverkleining brengt de risico's van een operatie met zich mee en blijvende gevolgen voor je eten en je opname van voedingsstoffen. Bij medicatie komen vooral misselijkheid, diarree, verstopping, braken en een opgeblazen gevoel voor. In de SURMOUNT-1-studie waren die klachten meestal mild tot matig en kwamen ze vooral voor tijdens de opbouw van de dosis. Minder vaak, maar ernstiger, zijn een ontsteking van de alvleesklier en galstenen; galstenen kwamen in STEP-1 voor bij ongeveer 2% van de mensen met semaglutide.

Bij een maagverkleining gaat het om: • Operatierisico's: ernstige complicaties zijn zeldzaam. In de landelijke registratie (DATO) kwam een levensbedreigende complicatie met opname op de intensive care voor bij 0,6% (2015) en 0,8% (2016) van de geopereerde patiënten. • Klachten na de operatie: onder meer misselijkheid en braken, dumpingsyndroom (klachten door een te snelle maaglediging), een opgeblazen gevoel, veranderingen in de stoelgang en tijdelijk dunner haar. • Tekorten aan vitamines en mineralen: onder meer vitamine B12, ijzer, foliumzuur en vitamine D. Daarom wordt levenslang een dagelijkse multivitamine geadviseerd, met regelmatige bloedcontroles. • Per operatie: refluxklachten verergeren vaak na een sleeve. Ongeveer 10% van de mensen krijgt na een gastric bypass aanhoudende of terugkerende buikpijn.

Een operatie is niet of nauwelijks terug te draaien. Dat is het grootste verschil met medicatie, waarmee je in overleg met je arts kunt stoppen of kunt wisselen van middel.

Wat kost het en wordt het vergoed?

Een maagverkleining wordt vergoed uit de basisverzekering als je aan de voorwaarden voldoet; de nieuwe afslankmedicatie voor obesitas meestal niet. Maagverkleining: valt onder de basisverzekering als je aan de BMI-voorwaarden voldoet. Je betaalt alleen je eigen risico. Medicatie: Wegovy en Mounjaro worden voor afvallen in 2026 niet vergoed. Je betaalt ze zelf. Alleen Saxenda kan onder strikte voorwaarden worden vergoed: bij een BMI boven 40, of boven 35 met een aandoening zoals een hart- en vaatziekte, slaapapneu of artrose, én als je (nog) niet in aanmerking komt voor een operatie. Mounjaro en Ozempic kunnen wel worden vergoed bij diabetes type 2.

Dat kan veranderen. Het Zorginstituut beoordeelt in 2026 of Wegovy en Mounjaro voor obesitas in het basispakket komen. Daarbij wordt eerst gekeken naar mensen met een BMI vanaf 35, of vanaf 30 met een gewichtsgerelateerde aandoening. De eerste bespreking in de Wetenschappelijke Adviesraad stond gepland op 5 oktober 2026; wanneer er een besluit komt, is nog niet bekend. Lees meer in onze blog Wordt Mounjaro of Wegovy straks vergoed?

Kun je medicatie en een maagverkleining combineren?

Ja. Ze sluiten elkaar niet uit:

• Medicatie na een maagverkleining: in de BARI-OPTIMISE-studie kregen 70 mensen die minstens een jaar na hun operatie 20% of minder waren afgevallen, Saxenda (liraglutide 3,0 mg) of een placebo. Na 24 weken waren ze met Saxenda gemiddeld 8,8% extra afgevallen, tegenover 0,5% met placebo. Bijna alle deelnemers hadden een gastric sleeve. Medicatie na een operatie gebeurt altijd in overleg met het behandelteam.

• Medicatie in plaats van een operatie: ook wie aan de voorwaarden voor een maagverkleining voldoet, kan met een arts eerst medicatie bespreken. Een operatie blijft daarna mogelijk.

Medicatie of maagverkleining: hoe kies je?

Er is geen route die voor iedereen het beste is. Deze vragen helpen je om de keuze te maken met je arts:

• Wat is je BMI? Onder de 35 kom je niet in aanmerking voor een operatie, dus is medicatie de medische optie. Vanaf 35 met klachten, of vanaf 40, kun je beide overwegen.
• Hoeveel moet je afvallen voor je gezondheid? Is er veel gewichtsverlies nodig om bijvoorbeeld diabetes of slaapapneu te verbeteren, dan geeft een operatie gemiddeld het grootste effect.
• Wil je een operatie? Een maagverkleining is blijvend. Medicatie kun je stoppen of aanpassen, maar werkt alleen zolang je het gebruikt.
• Hoe zit het met de kosten? Een operatie wordt vergoed als je aan de voorwaarden voldoet; medicatie betaal je in de meeste gevallen zelf, en vaak langdurig.
• Welke klachten heb je al? Reflux, maag-darmziekten of een eerdere alvleesklierontsteking kunnen de keuze beïnvloeden. Medicatie is voor veel mensen een eerste stap: zonder operatie en met begeleiding van een arts. Een maagverkleining geeft gemiddeld meer gewichtsverlies, maar is een grote ingreep die alleen bij een hoger BMI in aanmerking komt.

Twijfel je welke route bij jou past? Bespreek het met een arts of met je huisarts. Meer over de medische route zonder operatie lees je op onze pagina medisch afvallen.